عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
8
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
مسلمانان بر اثر وى برفتند ، تا واستانند ، نتوانستند ، و عاجز بازگشتند . ديگر سال چون رسول خدا و مسلمانان به قصد عمره بيرون آمدند ، آواز تلبيهء حطيم شنيدند كه از يمامه مىآمد در غمار حجاج بكر و ابل ، و تجارتى عظيم با وى ، و آن سرخ مدينه كه رانده بود هدى خانهء كعبه ساخته ، و قلائد در گردنهاى آن افكنده . مسلمانان گفتند : يا رسول اللَّه هذا الحطيم خرج حاجا ، فخل بيننا و بينه . ما را به دو باز گذار تا داد خود از وى بستانيم . رسول خدا سروا زد ، گفت : « انه قلد الهدى » . او قلاده در گردن هدى افكنده است امن خود را . ياران گفتند : اين چيزى است كه ما در روزگار جاهليت ميكرديم و عادت داشتيم . ايشان فاپس ميگفتند ، و مصطفى ( ص ) جواب ايشان ميداد ، تا رب العالمين آيت فرستاد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ . در اول چنين فرمود پس به آخر منسوخ گشت . بعضى مفسران گفتند : اين در شأن قريش فرو آمد و خزاعه و بنى كنانه و بنى عامر بن صعصعه كه ايشان در جاهليت در ماه حرام و غير آن غارت و قتل روا ميداشتند ، و قومى سعى ميان صفا و مروه نميكردند ، و وقوف به عرفات از شعائر دين نميشمردند . پس چون مسلمان شدند رب العالمين ايشان را خبر كرد كه اين همه از شعائر دين حق است ، و نشان اسلام است ، نگر تا حرمت نشكنيد ، و شعائر دين اسلام بجاى آريد ، و به اين قول شعائر مناسك حج است . قتيبى گفت : « شعائر اللَّه » اى علامات دينه ، واحدتها شعيرة ، و هى كل شيء جعل علما من اعلام طاعته . عطا گفت : شعائر اللَّه حرمات اللَّه ، اتباع طاعته ، و اجتناب سخطه . و گفتهاند : تفسير شعائر خود در آيت مفسر است . وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لَا الْهَدْيَ وَ لَا الْقَلائِدَ - ماه حرام چهارند : ذو القعده ، و ذو الحجه و محرم و رجب . معنى آنست كه درين ماههاى حرام قتل و قتال حلال مداريد . جاى ديگر ازين گشادهتر گفت : يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِيهِ قُلْ قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ .